Πέμπτη, 24 Αυγούστου 2017

Ο Ήλιος της Ελλάδας


Όχι μόνο κάτι, αλλά πολλά ήξερε ο Ποιητής όταν αφιέρωνε ολόκληρη τη ζωή του σ' αυτόν τον Ήλιο. Στον Ήλιο "μας".

Εκείνο το ταξίδι στο Παρίσι, στις αρχές του χειμώνα, ήλθε σαν ανάποδο χαστούκι στη βαθιά εσωτερική τραγωδία τής φυλής, στον απύθμενο εσωτερικό διχασμό που βιώνει ο Έλληνας. Από τη μιά μεριά στη μεγαλομανία του και από την άλλη στον ελάχιστο γεωγραφικό χώρο που του αντιστοιχεί στην ιστορία. Αυτόν τον διχασμό στον οποίο αναφέρεται τόσο εκφραστικά και ακριβέστατα ο Μάνος Χατζιδάκις (https://www.youtube.com/watch?v=deLF6yc5eR0).

Εκεί είδα έναν ήλιο άγριο κι απάνθρωπο. Έναν ήλιο που λες και δεν αγαπάει τους ανθρώπους και τα πλάσματα. Έναν ήλιο που δεν ξέρει να χαϊδεύει, που δεν ξέρει ν' αγαπά. Έναν ήλιο που σε τρυπάει σαν καρφί και σε πονάει όπου κι αν πέσει πάνω σου. Σού χαράζει το δέρμα και την ψυχή. Σού στεγνώνει κάθε ικμάδα ζωής. Δεν σού χαρίζεται.

Όχι, δεν ήταν η πρώτη φορά που συναντούσα άλλους ήλιους. Τόσο στο Βορρά όσο και στο Νότο. Τόσο στα κρύα δάση όσο και στις αμμώδεις ερήμους του κόσμου. Και ούτε ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα την απουσία τού Ήλιου από τον ήλιο. Ήταν όμως η Πρώτη Φορά που ένιωσα τον ήλιο του τόπου μου.

Αλλά είναι μοιραίο. Όταν περπατάς στην ακμή της κορυφής του κόσμου και του Κόσμου, η ισορροπία είναι ασταθής. Μπορείς πολύ εύκολα να γέρνεις είτε από τη μια είτε από την άλλη πλευρά. Να ζαλίζεσαι, να χάνεσαι και να μπερδεύεσαι επειδή κατακλύζεσαι από τις ομορφιές και τις ασχήμιες, από τις κωμωδίες και τις τραγωδίες ένθεν κακείθεν της κορυφογραμμής. Αυτό συμβαίνει με αυτόν τον τόπο. Αυτή είναι η μοίρα του. Ευαίσθητη -γι' αυτό και τόσο ευάλωτη. Ευτυχώς υπάρχει αυτός ο Ήλιος, που λειτουργεί πάντα ως δίχτυ ασφαλείας και, στη δύσκολη στιγμή τής Πτώσης, αναπηδάμε πάνω του με παιδική χαρά, αισιοδοξία αλλά και "αφέλεια".


Ένα εκτυφλωτικό φως που "είδε" κάποτε ο Claude Monet
στο βρετανικό κοινοβούλιο. Πρέπει όμως να το δεις από κοντά
για να σε τυφλώσει. Musée d'Orsay, Παρίσι.
 

Τετάρτη, 23 Αυγούστου 2017

Η χώρα των ρουφιάνων

Μετά τον πόλεμο, στην Ελλάδα οι δωσίλογοι και οι ρουφιάνοι, οι συνεργάτες των Γερμανών, σε κάθε επίπεδο, είτε έμμεσα είτε άμεσα, δεν δικάστηκαν. Δεν πλήρωσαν για τα εγκλήματά τους απέναντι στον απλό, πολύ κόσμο. Συνέχισαν να υπάρχουν και μάλιστα να κυβερνάνε αυτόν τον τόπο, έχοντας δημιουργήσει δίκτυα και κυκλώματα ήδη από την εποχή της δικτατορίας του Μεταξά. Στη Γαλλία και αλλού δικάστηκαν και φυλακίστηκαν. Κάποιες φορές εκτελέστηκαν κιόλας. Εδώ δεν έγινε τίποτα. Δεν τους άγγιξε κανένας. Ίσα-ίσα που ανέλαβαν καίρια πόστα.

Εδώ ο πατέρας Ράλλης έγινε πρωθυπουργός της Κατοχής και, μετά από σαράντα χρόνια, έγινε πρωθυπουργός και ο γιος του, που στο μεταξύ είχε διατελέσει δια βίου υπουργός. Αντίστοιχα παραδείγματα είναι οι οικογένειες Έβερτ, Παπανδρέου, Μητσοτάκη, Λυκουρέζου και άλλες -όχι μόνο πολιτικών, με την στενή έννοια της λέξης-, που παρέδωσαν από γενιά σε γενιά την κληρονομιά του σκοτεινού και ύποπτου παρελθόντος τους.

Όλοι αυτοί είναι υπεύθυνοι για το χάλι του τόπου, για την απόλυτη έλλειψη οργάνωσης, δικαιοσύνης και αξιοκρατίας, για την ανυπαρξία πολιτισμού που θα εξύψωνε το πνεύμα και το ήθος των ανθρώπων. Όλοι αυτοί επέλεξαν να διαιωνίσουν έναν έξωθεν επιβαλλόμενο εμφύλιο πόλεμο προκειμένου να εφαρμόσουν το τόσο πετυχημένο δόγμα "διαίρει και βασίλευε" και να γεύονται τους κόπους του απλού λαού. Όλοι αυτοί είναι αποβράσματα του ανθρώπινου είδους που επιπλέουν στο βόρβορο, που αποτελείται από τους ίδιους, και επιβάλλουν τις γραμμές τους. Όλοι αυτοί είναι υπεύθυνοι -μαζί με τα ταπεινότερα ένστικτα που ξυπνάνε και συντηρούν μέσα σε κάθε άνθρωπο, που νομίζει πως μπορεί εύκολα να γίνει σαν κι αυτούς αρκεί να γίνει ο χειροκροτητής τους. Και έτσι να γευτεί λίγη από την αίγλη τους.

Έτσι ήταν όμως πάντα τα πράγματα. Αυτή είναι η ιστορία του ανθρώπινου είδους. Να κολυμπάει στα περιττώματα της σκοτεινής πλευράς του και να τρέφεται από αυτά. Κάποιες φορές μασάει κανένα κουκούτσι -που δεν έχει καταφέρει να το αλέσει στην κρεατομηχανή του- και σπάει μερικά δόντια. Αλλά το φτύνει και συνεχίζει.

Κυριακή, 13 Αυγούστου 2017

Κουβεντούλα Ι

Οι άνθρωποι συνηθίζουν να λένε πως η αγάπη του γονέα προς το παιδί είναι η πλέον άδολη και αγνή, αυτή που δεν περιμένει τίποτα, που δεν έχει προσδοκίες. Κι όμως, μάλλον δεν είναι έτσι. Η εξήγηση θα πρέπει να αναζητηθεί πίσω στο χρόνο, τότε που οι μελλοντικοί γονείς αποφασίζουν -ή επιλέγουν, ή τους προκύπτει- να τεκνοποιήσουν. Ο λόγος, ή οι λόγοι που τους οδηγούν σε αυτήν την επιλογή είναι τα τεκμήρια που καταδεικνύουν το μη άδολο αυτής της αγάπης.

Έχω χιλιοακούσει το επιχείρημα περί "συνέχισης του εαυτού", έχω ακούσει το επιχείρημα περί "ενός καλύτερου αύριο" και "πραγματοποίησης των ονείρων που ο γονέας δεν προλαβαίνει να πραγματώσει", γνωρίζω τα θρησκευτικά αξιώματα (και όχι θεωρίες, αφού αυτές αποδεικνύονται ενώ τα αξιώματα όχι -τόσο απλά, ο πατέρας Φιλόθεος Φάρος κάτι λέει περί αυτού) περί "προορισμού του ανθρώπου" και "θείας επιταγής", έχω συναντήσει την δαρβινική, εξελικτική θεώρηση του κόσμου και της επιδίωξης για την εξέλιξή του. Έχω ακούσει κι έχω διαβάσει πολλά. Γνωρίζω επίσης τη βαθιά, απάνθρωπη, φασιστική και γλοιώδη επιχειρηματολογία περί "κληροδότησης της περιουσίας" και τόσα γελοία στα οποία πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι -"άνθρωποι"; Τέλος πάντων, ας τους πούμε ανθρώπους για χάρη συντομίας και ευκολίας. Εξάλλου, είναι τόσο σχετικά πια τα νοήματα και το περιεχόμενο των λέξεων...

Η αγάπη λοιπόν του γονέα προς το παιδί είναι μια μεγάλη προβολή υπαρξιακού ναρκισσισμού. Μια προβολή ενός αξεδιάλυτου συνονθυλεύματος από πολλά Υπερεγώ, φοβίες, προβολές και χίλιες δυο εξωτερικά επιβαλλόμενες γραμμές ζωής. Είναι μια αγάπη που διαμορφώνει "φασόν" ανθρώπους -αφού δεν έχω δει γονέα που δεν προβάλλει τις αρχές του, τις αξίες του, τον τρόπο ζωής του και την κοσμοθεωρία του πάνω στο παιδί του μέσω της διαπαιδαγώγησής του. Το κόβουν και το ράβουν στα μέτρα τους. Βέβαια, πάντα συναντώντας τις μικρότερες ή μεγαλύτερες αντιρρήσεις ή διαφορετικότητες του παιδιού, που, ανάλογα με την ορμή του δικού του κυττάρου -όσου κομματιού μπορεί να διεκδικήσει μέσα στη απεραντοσύνη των κληρονομικά μεταφερόμενων χαρακτηριστικών-, προσπαθεί να προβάλει τον εαυτό του.

Έχω ακούσει κι άλλα. Κι έχω διαβάσει. Και τα έζησα από πρώτο χέρι στο δωμάτιο του ψυχαναλυτή για αρκετά χρόνια. Και τα επεξεργάστηκα πολύ και βαθιά. Και όλα αυτά δεν προκύπτουν ούτε από δύσκολες ούτε από οδυνηρές εμπειρίες. Αυτές ίσως υπήρξαν η καλή αφορμή για την ευκολότερη προσέγγιση της αλήθειας. Της αλήθειας ότι ο άνθρωπος φοβάται την μοναξιά και τον θάνατο. Και μ' αυτόν τον τρόπο νομίζει ότι τα απωθεί, ότι τα ξεγελάει. Το ξέρει ότι δεν είναι έτσι. Όπως, φυσικά, διαπιστώνει την κατά κράτος ήττα του όταν έρχεται η μοναξιά ή όταν πλησιάζει το τέλος. Τότε που ούτε παιδιά ούτε σκυλιά είναι ικανά να τον ηρεμήσουν αν ο ίδιος δεν έχει επεξεργαστεί τη στιγμή εκείνη από πριν -όσο κάτι τέτοιο είναι δυνατό. Δεν συνάντησα άνθρωπο στη ζωή μου που να μην έχει στο σακούλι του δύσκολες και οδυνηρές εμπειρίες να ανασύρει. Απλώς, χρειάζεται πάρα πολύ κουράγιο, θάρρος, ψυχική δύναμη, ευαισθησία, ευρηματικότητα, ευφυΐα και πολύ χιούμορ για να μπορέσει κανείς να τις δει κατάματα. Και να τις αποκωδικοποιήσει. Η πλειονότητα των ανθρώπων πάρα πολύ δύσκολα μπορεί να τα συνδυάσει όλα αυτά. Εγώ είχα την τύχη και τα είχα. Όλα. Και σε πολύ αυξημένο βαθμό. Τώρα πια το ξέρω, είμαι σίγουρος. Και μπορώ να το εκφράζω άφοβα και χωρίς κανενός είδους συστολή. Ξέρω ποιος είμαι.