Πέμπτη, 19 Δεκεμβρίου 2013

Φυσική και Μεταφυσική


Δεν πίστευα πως θα προλάβω τις εξελίξεις στα χρόνια μου. Θεωρούσα πως θα αργήσουν πολύ -στην μεθεπόμενη ίσως γενιά- και όλα θα παρέμεναν σκεπασμένα με το πέπλο της συντήρησης. Έμοιαζαν τόσο μακρινά όλα όσα μέχρι πρόσφατα πίστευα πως σχετίζονται άμεσα με μηχανιστικές διαδικασίες. Ζητήματα όχι μόνο επιστημονικού αλλά -κυρίως- ανθρωπιστικού, κοινωνικού, πολιτικού και θεολογικού περιεχομένου. Έξω στην κοινωνία τα θέματα αυτά αντιμετωπίζονταν πάντα με δυσπιστία.  Όσο για τους "μορφωμένους" και τους λόγιους; Με περιφρόνηση και απαξίωση. Τα θεωρούσαν πάντα "μεταφυσικά".

Τα συζητούσαμε αυστηρά μεταξύ μας. Αδύνατον να τολμήσεις να θέσεις τέτοια θέματα σε τετράγωνους και στεγνούς ανθρώπους με παρωπίδες. Θα έχανες τον καιρό σου και θα απολάμβανες τη χλεύη τους. Ξέρεις, αυτήν την αδιόρατη ειρωνεία των "μορφωμένων", που, έχοντας κατεβάσει βιβλιοθήκες, θεωρούν αποδεκτό μόνο ό,τι γράφουν τα βιβλία. Πώς να αφήσουν χώρο στη φαντασία και στην εικασία να οραματιστεί το μέλλον; "Το 'μάτι' -η βασκανία- ενεργειακό θέμα; Τι είναι αυτά τα πράγματα; Μήπως θα μας μιλήσετε και για τον Θεό σε λίγο;" Ναι, θα σας μιλήσουμε. Ακόμη και για την περίφημη ανάσταση-ανάληψή του. Που είναι αρκετά πιθανό να έγινε, αλλά όχι να φτάσουμε να λατρεύουμε κιόλας το γεγονός. Δεν υφίσταται κανένα θεολογικό θέμα από πίσω. Πουθενά δεν υφίσταται. Λες και είμαστε οι ιθαγενείς μπροστά στον Κορτέζ και τα λίγα φανταχτερά καθρεφτάκια που μας πετάνε, εμείς τα κάνουμε εικονίσματα. ΟΚ. Αυτά τα πράγματα, αυτές οι προσεγγίσεις άντεξαν και λειτούργησαν σε έναν κόσμο που ζούσε και προχωρούσε με βάση την Ευκλείδεια Γεωμετρία και την Νευτώνεια Μηχανική. Όχι όμως με βάση τη Σχετικότητα και την Κβαντομηχανική... Μα, πώς να βρούνε περιθώρια για άλλου τύπου προσέγγιση; Αυτοί οι άνθρωποι είναι σαν τον περίφημο άπιστο Θωμά. Μόνο ό,τι βλέπουν υπάρχει. Τέλος πάντων, νομίζω πως αρχίζουν κι αυτοί πια να μπαίνουν στο χρονοντούλαπο της ιστορίας ως συντηρητικοί, με έλλειψη ευελιξίας και οραμάτων. Η Σύγχρονη Φυσική -και μαζί μ' αυτή η ίδια η ζωή- τους ξεπερνά.

Βέβαια, το τεράστιο ερώτημα που τίθεται πλέον απροκάλυπτα είναι γιατί η σύγχρονη Φυσική δεν βρήκε έδαφος να ανθίσει και να διαδοθεί ευρύτατα μέσα στα ελληνικά πανεπιστήμια. Τα κυκλώματα της συντήρησης είναι γνωστά σε όσους πέρασαν από τις αίθουσές τους. Η καθεστωτική αντίληψη των καθηγητών της έδρας, που παρέχουν μάλιστα και το σύγγραμμά τους στους φοιτητές -ως αδιαμφισβήτητη απόδειξη και επικύρωση της "σοφίας" και του αλάθητου που κατέχουν-, γίνεται η ταφόπλακα για κάθε είδους εξέλιξη. Όπως ακούγεται στο βίντεο, η Θεωρία της Σχετικότητας στον 21ο αιώνα αποτελεί μάθημα επιλογής στο αναλυτικό πρόγραμμα του Φυσικού Τμήματος. Σημειωτέον ότι η θεωρία αυτή διατυπώθηκε και έγινε αποδεκτή πριν από περισσότερα από 100 χρόνια...

Ευτυχώς τα βήματα της Φυσικής, αυτής της αποκαλυπτικής και σωτήριας επιστήμης, ήταν τεράστια τα τελευταία χρόνια. Ο καθηγητής τα αναλύει διεξοδικά και δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης -εκτός μόνο από την περίπτωση δογματικών ατόμων, οπότε, ό,τι και να πούμε για αυτούς, είναι άτοπο.

Στο πανεπιστήμιο δεν γινόταν καμία διάκριση ανάμεσα στον συμβατικό χρόνο t του νευτώνειου χώρου και της Ευκλείδειας Γεωμετρίας από τη μια και της τέταρτης διάστασης από την άλλη, εκείνης που τα εγχειρίδια ονόμαζαν ακόμη "χρόνο". Τραγικό λάθος όταν διδάσκεις εκκολαπτόμενους επιστήμονες και μάλιστα φυσικούς. Εγώ, στα χρόνια της φοίτησής μου, δεν θυμάμαι καμιά κάθετη διάκριση ανάμεσα στα δυο μεγέθη. Δεν ξέρω πόση ευθύνη μπορεί να είχαν οι κάτοχοι των εδρών και συγγραφείς των εγχειριδίων της Γενικής Φυσικής, αλλά πολλά ακούγονταν. Η διαρκής επιδίωξη της καθηγεσίας και των κατόχων νευραλγικών διοικητικών θέσεων στο Τμήμα ήταν εξόχως εμφανής. Βρώμα η δουλειά. Όχι, ποτέ δεν μου δημιούργησαν το αίσθημα της εμπιστοσύνης αρκετοί διδάσκοντες -οι περισσότεροι θα 'λεγα. Και όλα ήταν τόσο πεπαλαιωμένα, απαρχαιωμένα, εκεί μέσα. Δεν μιλάω φυσικά για τα κτήρια. Σε τελική ανάλυση, το κτήριο του Χημείου είναι κάτι σαν ιστορικό μνημείο πια στο κέντρο της πόλης. Μην ξεχνάμε πως το κτήριο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης χρονολογείται από το 1000-1100. Τα μυαλά είναι που παλιώνουν και όχι τα κτήρια. Μετά απ' όλα αυτά (και τόσα άλλα) να μην ζητάμε δίκια από την "τρόικα", όταν θα υποβαθμίσει τα ελληνικά τμήματα Φυσικής. Τα υποβαθμίζει πρώτα η ίδια η Ελλάδα.

Ακολουθεί διάλεξη του Μάνου Δανέζη, Επίκουρου Καθηγητή Αστροφυσικής στο Φυσικό Τμήμα της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών (και πάλαι ποτέ καθηγητή μου στο μάθημα της Αστροφυσικής).

ΜΕΡΟΣ Α'

ΜΕΡΟΣ Β'

ΜΕΡΟΣ Γ'

ΜΕΡΟΣ Δ'

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Για το Νοτιά

στην Ο.

Λες και τα σύννεφα τα λευκά
τώρα μαζεύονται πιο πυκνά
Λες και το μάθανε στα ψηλά
πως ο χειμώνας είναι κοντά

Πιάνω κουβέντα, στήνω αφτί,
μέσα απ' τα δέντρα ακούω τη γη
Βλέπω το χώμα ανοίγει βαθιά
κι είν' το σκοτάδι μια αγκαλιά

Αν σου ζητήσω αύριο στο φως
να γίνεις δικός μου ξανά πυρετός
Πώς να πιστέψεις, πώς να το δεις,
ότι σημάδι είμαι της γης;

Ήρθαν σταγόνες, πέσαν κι εδώ,
μου σκοτεινιάσαν τον ουρανό
Δεν τις στεγνώνω, δεν τις τραβώ,
θέλω να βλέπω τον ποταμό

Να πλημμυρίζει τις άδειες καρδιές
να νανουρίζει τις ξύπνιες σκιές
Να παίρνει απ' το χέρι την ξένη χαρά,
να μου τη φέρνει στα μάτια μπροστά 

Αν μου χαρίσεις το γέλιο σου αυτό,
θα ζωγραφίσω τον ουρανό
Αν γίνεις για μένα ο ήλιος ξανά,
για πάντα θα λένε για μας τα πουλιά

Είμαι κομμάτι της γης που πατάς,
είμαι το δάκρυ της ξένης χαράς
Είμαι ένα σύννεφο στ' ανοιχτά,
πάλι τραβάω για το Νοτιά

 

Η ιστορία ενός "βίαιου" χωρισμού. Ενός χωρισμού που πρακτικά δεν έπρεπε να επέλθει, αλλά που θεωρητικά πρόλαβε πολλές διαφαινόμενες καταστροφές και προσωπικές καταρρεύσεις. Η ιστορία τον δικαίωσε απόλυτα. Γι' αυτό και μετά τα πρώτα πραγματικά δύσκολα χρόνια, αποκαταστάθηκαν η αγάπη, ο σεβασμός και η πολλή φροντίδα. 

Βαθιά μέσα μου ξέρω πολύ καλά ότι κάτω από άλλες συνθήκες -με τα ίδια ακριβώς δεδομένα και τις ίδιες "προίκες" κι απ' τους δυο μας- θα είχαν όλα ευοδωθεί. 

Το νεαρό πουλί έπρεπε όμως να πετάξει για να κατακτήσει τη ζωή και τη γη. Και πέταξε στο Βορρά. 

Και το άλλο πουλί -που τα ήξερε όλα πια- στράφηκε κατά το Νότο. 

Εκεί όπου, όπως λεν οι σοφοί και οι ποιητές, βρίσκεις τη λησμονιά.

Τετάρτη, 4 Δεκεμβρίου 2013

Καταιγίδα...


Πήρα λοιπόν πάλι το δρόμο για το βουνό. Ο καιρός είχε χειροτερέψει αλλά δεν είχα άλλη επιλογή. Έπρεπε να φύγω. Τα ρούχα μου δεν είχαν ακόμα καλά-καλά στεγνώσει. Είχα φτάσει μόλις πριν από λίγο, μετά από μακριά πορεία, προσπαθώντας να βρω ένα προσωρινό καταφύγιο από τη βροχή και τον αέρα που λυσσομανούσαν έξω. Δεν είχε καμιά σημασία όμως -έπρεπε να φύγω πάλι. Δεν έπρεπε να λογαριάσω ούτε την κούραση που είχε αρχίσει να με καταβάλλει, ούτε τη βροχή, ούτε τίποτα. Αν έμενα κι άλλο εκεί μέσα, σίγουρα τα πράγματα θα είχαν δυσάρεστη εξέλιξη. Και επειδή δεν με απασχολούσαν οι όποιες τυχόν εξελίξεις, καλές ή κακές, θα έφευγα.

Τυλίχτηκα γερά με το αδιάβροχο, άνοιξα την πόρτα και -χωρίς να κοιτάξω πίσω μου- βγήκα. Είχα πια προχωρήσει και είχα ανέβει αρκετά ψηλότερα στην πλαγιά, όταν στην πλάτη μου άκουσα φωνές και ουρλιαχτά. Εκεί μέσα γινόταν χαλασμός. Κάποια στιγμή ο αέρας γέμισε παραπονεμένα κλάματα. Για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου ένιωσα τα γόνατά μου να κόβονται και την ανάσα μου να κονταίνει. Έκανα να σταματήσω προς στιγμή αλλά συνήλθα γρήγορα από την αδυναμία του θυμικού μου. Δεν θα έβγαζε πουθενά. Ίσα-ίσα, αν γυρνούσα πίσω, τα πράγματα θα περιπλέκονταν περισσότερο και θα γίνονταν ακόμη χειρότερα. Τα γοερά κλάματα συνεχίζονταν και τώρα ήταν ανακατεμένα με ξεκομμένες φράσεις απελπισίας, που καλούσαν σαν Σειρήνες τους ξένους και -αφού τους τραβούσαν κοντά τους- τους έδιωχναν πάλι μακριά με τρομακτικές κραυγές και άναρθρα επιφωνήματα λύσσας. Η καταιγίδα είχε ξεσπάσει και ήταν πολύ άγρια και απότομη. Το ήξερα ότι θα γινόταν έτσι. Μετά από τόση πορεία και τόσες βροχές είχα μάθει πια να διαβάζω καθαρά τα σημάδια του καιρού. Είχα μάθει να αποφεύγω τις κακοτοπιές όταν μπορούσα να τις παρακάμψω και -το σπουδαιότερο- όταν δεν είχα τη δυνατότητα να κάνω κάτι για να τις βοηθήσω, να τους παρασταθώ. Είναι κάποιες φορές που η βροχή είναι τόσο δυνατή ώστε το μόνο που σου απομένει είναι να ψάξεις να βρεις κάποιο υπόστεγο για να φυλαχτείς μέχρι να περάσει η μπόρα. Δεν είσαι εσύ ο Κυβερνήτης των αιθέρων και των ουρανών. Δεν είσαι.

Το σκοτάδι του ουρανού κατέβαινε μέχρι πολύ χαμηλά και σχεδόν άγγιζε τις κορυφές των θάμνων μπροστά μου. Γκρίζα, πηχτά σύννεφα που φούσκωναν και ξεφούσκωναν κάθε τόσο, ανάλογα με τη φορά του αέρα. Ο δρόμος μου περνούσε από μέσα τους. Κανένας ήλιος δεν ήταν εκεί για να με προϋπαντήσει και να με καλωσορίσει. Εξάλλου, αυτή ήταν η "συμφωνία". Με κόπο να προχωράω, με πόνο να δημιουργώ.

Δεν μ' άφησες να ζήσω αλλιώς. Τώρα δεν θα είχα ξεμείνει εδώ πάνω, σ' αυτά τα βραχώδη κι απρόσιτα βουνά στέρφας γης, εδώ όπου το μόνο που μπορείς να καταφέρεις είναι να απαντήσεις ένα αγριογούρουνο ή κάποιο αγριοκάτσικο, ξεχασμένο να περιπλανιέται μόνο του μέσα σε κάποιο φαράγγι. Αν δεν είχα ξεμείνει εδώ πάνω, θα ήμουν απέναντι. Εκεί όπου το μάτι δεν μπορεί να διακρίνει ούτε της θάλασσας την άκρη ούτε του κάμπου το τέλος. Εκεί όπου άλλοτε όλα έμοιαζαν παράδεισος. Αλλά, είπαμε. Αυτή ήταν η "συμφωνία". Θα ζήσεις αλλά όχι με τους δικούς σου όρους. Θα είσαι κάτι σαν μετανάστης στον ίδιο σου τον τόπο. Ακόμη χειρότερα -εξόριστος μέσα στην ίδια σου την ύπαρξη. Και ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνεις όταν βγαίνεις σ' αυτήν την ξέρα είναι ότι θα ζεις με "συμφωνίες". Στην αρχή είναι δύσκολα, άβολα και -θεωρείς- ανελεύθερα. Εκεί ακριβώς όμως έγκειται και το μυστικό. Η ουσία δεν βρίσκεται, δεν είναι κρυμμένη, στην ελευθερία, αλλά στην "προίκα". Στην προίκα σου. Στις πρώτες ύλες σου, που θα σε βοηθήσουν να πραγματώσεις την όποια ελευθερία σου. Εκεί οφείλεις να σκύψεις, αυτές να δεις. Από εκεί να ξεκινήσεις και αυτές να κρατάς γερά κάτω από τη μασχάλη σου. Γιατί μόνο την προίκα σου έχεις.

Απόψε ο καιρός είναι πάλι αγριεμένος. Δεν με φοβίζει πια. Συνήθισα, εξοικειώθηκα με τα στοιχειά. Μόνο που κάποιες φορές με κουράζει. Έτσι απλά, μηχανικά κι αυθόρμητα. Θα επιθυμούσα έναν ήλιο στρογγυλό και τεράστιο να αδειάζει πάνω μου το εκτυφλωτικό του φως και την αφόρητη ζέστη του. Θα είναι εδώ το καλοκαίρι. Άλλη άσκηση αυτή -να περιμένεις.

Προχώρησα στο σκοτάδι.

Εκείνο το αόρατο...*



 Εκείνο το αόρατο μαχαίρι
με βία άνοιξε νέα
μονοπάτια
στο άγριο τοπίο
της ψυχής σου.

Τα διάβηκες
μ' απόφαση 
και πόνο.

Μα κάποτε η πορεία τελειώνει
την ώρα που ζυγιάζεις
και ζυγιάζεσαι απο
τον πιό βαθύ γκρεμό

και τότε νιώθεις πλέον πως
η ματιά σου  είναι τόσο δυνατή
που μπορεί να ζωγραφίσει
το δικό σου κόσμο..


 (Έγραψε η Βασιλική..
Πίνακας: Garden Of Promise: Canvas Classic, του Thomas Kinkade)

* Γραμμένο από την τρυφερή, παιδική, αδελφική μου Φίλη (http://okosmosodikosmou.blogspot.gr/) για μένα, 
τη Δευτέρα 3 Ιουνίου 2013. 

Τρίτη, 3 Δεκεμβρίου 2013

Hey, Bulldog!


The Beatles

Sheepdog standing in the rain
Bullfrog doing it again
Some kind of happiness is
Measured out in miles
What makes you think you're
Something special when you smile?

Childlike no one understands
Jackknife in your sweaty hands
Some kind of innocence is
Measured out in years
You don't know what it's like
To listen to your fears

You can talk to me
You can talk to me
You can talk to me,
If you're lon'ly, you can talk to me

Yeah! Hey, oh!
Ho, ho!
Yeah!
Ho, ho, ho, ho!
Ho, ho!

Big man (Yeah!) walking in the park
Wigwam frightened of the dark
Some kind of solitude is
Measured out in you
You think you know me
But you haven't got a clue

You can talk to me
You can talk to me
You can talk to me
If you're lon'ly, you can talk to me

Hey!

Wahoo! Woof! Woof!

Hey bulldog! Hey bulldog!
Hey bulldog! Hey bulldog!

Hey man, what's that noise?

Woof!

What d' you say?

I said woof!

D' you know anymore?


Wooaah! Ha-ha-ha!

You've got it, that's great!
That's right! That's it, man, hoo!

Give it to me, man, hurry!
I've got ten children, ho!

Ah, ho! Ha-ha-ha-ha-ha-ha!

Quiet boy! Quiet!

OK

Hey, bulldog!
Hey, bulldog!



   Ένα τσοπανόσκυλο στέκεται στη βροχή
Ένας ταυροβάτραχος κάνει το ίδιο
Κάποιο είδος ευτυχίας
μετριέται σε μίλια
Τι σε κάνει να πιστεύεις ότι
είσαι κάτι ξεχωριστό όταν χαμογελάς;


Κανείς δεν καταλαβαίνει την παιδική αγνότητα
-σουγιάς στα ιδρωμένα σου χέρια
Κάποιο είδος αθωότητας
μετριέται σε χρόνια
Δεν ξέρεις πώς είναι να
παρατηρείς τους φόβους σου

Μπορείς να μιλήσεις σε μένα
Μπορείς να μιλήσεις σε μένα
Μπορείς να μιλήσεις σε μένα
Αν είσαι μόνος, μπορείς να μιλήσεις σε μένα

Ναι! Έι-ο!
Χο-χο!
Ναι!
Χο-χο-χο-χο!
Χο-χο!

Ένας σπουδαίος άνδρας (ναι!) περπατάει στο πάρκο
Η μεγάλη καθολική εκκλησία φοβάται το σκοτάδι
Κάποιο είδος μοναξιάς
μετριέται με βάση εσένα
Νομίζεις πως με ξέρεις
αλλά δεν έχεις ιδέα


Μπορείς να μιλήσεις σε μένα
Μπορείς να μιλήσεις σε μένα
Μπορείς να μιλήσεις σε μένα
Αν είσαι μόνος, μπορείς να μιλήσεις σε μένα

 Έι!

Ουάου! Γουφ! Γουφ!

Έι, μπουλντόγκ! Έι, μπουλντόγκ!
Έι, μπουλντόγκ! Έι, μπουλντόγκ!

Έι, φίλε! Τι θόρυβος είν’ αυτός;

Γουφ!

Τι είπες;

Είπα "γουφ!"

Ξέρεις τίποτ’ άλλο;

Ουααααα! Χα-χα-χα!
Το’πιασες!Τέλεια!
Έτσι! Μπράβο, μάγκα, χο!

Δως το μου, φίλε, βιάσου!
Έχω δέκα παιδιά, χο!

Α-χο! Χα-χα-χα-χα-χα-χα!

Ήσυχα, αγόρι μου! Ήσυχα!

Εντάξει

Έι, μπουλντόγκ!
Έι, μπουλντόγκ!