Κυριακή, 1 Οκτωβρίου 2017

Βασίλης Ραφαηλίδης - Ιστορία (Κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού Κράτους

Οι πιο ισχυρές, και από οικονομικής και από πολιτικής απόψεως οικογένειες, που υπήρχαν στην Ελλάδα, και πριν και κατά και μετά την Επανάσταση, ήταν αυτές των Αρβανιτών Κουντουριωτών και Μιαούληδων της Ύδρας. Ο Λάζαρος Κουντουριώτης, πανίσχυρος εφοπλιστής, διέθεσε τα ¾ της περιουσίας του υπέρ του αγώνα και έγινε αυτομάτως ήρωας χωρίς να κάνει τίποτα άλλο. Όμως το ¼ που κράτησε για τον εαυτό του ήταν τόσο μεγάλο σε απόλυτους αριθμούς που έφτανε και περίσσευε για να ελέγχει τα πράγματα στην Ελλάδα μετά την Επανάσταση.

(……..)

Αν ο Λάζαρος ήταν ο οικονομικός εγκέφαλος της οικογένειας, ο μικρότερος αδερφός του Γεώργιος ήταν ο πολιτικός εγκέφαλος. Πήρε μέρος σ’ όλα τα πολιτικά συμβούλια και διαβούλια στη διάρκεια της Επανάστασης, και μετά απ’ αυτήν, και κατέλαβε πάρα πολύ σημαντικά πολιτικά αξιώματα. Έτσι οι Αρβανίτες Κουντουριώτηδες ήλεγχαν την κατάσταση απ’ όλες τις μεριές και ονειρεύονταν τους εαυτούς τους μετά την Επανάσταση άρχοντες, όχι μόνο της μικρής Ύδρας αλλά ολόκληρης της Ελλάδας.

Ο επίσης Υδραίος και ομοίως Αρβανίτης Ανδρέας Μιαούλης ήταν κι αυτός εφοπλιστής πριν την Επανάσταση, κι αυτός μπήκε λίγο ζορισμένα στην Επανάσταση, αλλά όταν μπήκε κι ανέλαβε αρχηγός του ελληνικού στόλου έκανε πράγματα εκπληχτικά αυτός ο ριψοκίνδυνος ναυτικός που το πραγματικό του όνομα ήταν Βώκος. Το Μιαούλης είναι παρατσούκλι, προερχόμενο απ’ το τουρκικό εμπορικό πλοίο «Μιαούλ» που αγόρασε απ’ τους Τούρκους. Σημειώστε πως ο Μιαούλης ήξερε καλά τις πειρατικές μεθόδους δράσης κι αυτό τον βοήθησε πολύ στο να γίνει ο θαλάσσιος κακός δαίμων των Τούρκων σ’ όλη τη διάρκεια της Επανάστασης.

Οι δυο υδραίικες οικογένειες, όπως ήταν φυσικό, δεν είδαν με καλό μάτι τον ερχομό του "ξένου" Καποδίστρια στην Ελλάδα. Τους χαλούσε τα σχέδια για απόλυτη κυριαρχία. Κι ήταν αυτοί που οργάνωσαν την αντιπολίτευση κατά του Κυβερνήτη. Έτσι, μετά τις εκλογές του 1829 και το χρίσμα που πήρε ο Καποδίστριας ως λαϊκός πλέον ηγέτης, κηρύσσουν την ανυπακοή στην κυβέρνηση του Καποδίστρια και στην πραγματικότητα ανακηρύσσουν την Ύδρα αυτόνομο και ανεξάρτητο κράτος. Πιο σωστά, πρωτεύουσα μιας άλλης Ελλάδας, όπου τον πρώτο και κύριο ρόλο θα παίζουν τα πλούσια νησιά του Αιγαίου, που όλα δηλώνουν υπακοή στους Κουντουριώτηδες της Ύδρας.

(……..)

Η ανταρσία της Ύδρας κατά του Καποδίστρια επισημοποιείται με μια ψευτοκυβέρνηση που σχηματίζει εκεί ο Κουντουριώτης. Ο Καποδίστριας τραβάει τα μαλλιά του και δίνει εντολή στον Κανάρη να ετοιμάσει τον αγκυροβολημένο στον Πόρο ελληνικό στόλο να πάει να αποκλείσει την Ύδρα. Όμως, ο Κουντουριώτης μαθαίνει τι του ετοιμάζει ο Καποδίστριας και στέλνει τον Μιαούλη στον Πόρο να καταλάβει τον ελληνικό στόλο και να τον φέρει στο "ανεξάρτητο" κράτος της Ύδρας.

Πράγματι ο Μιαούλης με μια πειρατική ενέργεια από κείνες που μόνο αυτός ήξερε να οργανώνει προκειμένου να γίνει πλούσιος πολύ πριν ξεσπάσει η ελληνική επανάσταση, καταλαμβάνει τον στόλο, καταλαμβάνει και το φρούριο του Πόρου. Και συλλαμβάνει αιχμάλωτο τον δύστυχο Κανάρη, τον μέχρι πριν από λίγο συμπολεμιστή του.

Ο Καποδίστριας αφρίζει και αποφασίζει να ανακαταλάβει τον ναύσταθμο του Πόρου. Προς τούτο ζητά τη βοήθεια των πρεσβευτών της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας. Ο Άγγλος και ο Γάλλος του την αρνούνται. Θεωρούν καλά καμωμένα τα όσα έγιναν και εκδηλώνονται απροσχημάτιστα κατά του Καποδίστρια, που ξέρει πια ότι το τέλος του φτάνει. Αγωνίζεται ωστόσο κατά των επιδρομέων Υδραίων που πολιορκούν τα ελληνικά πλοία μέσα στο ναύσταθμο και μπλοκάρει όλα τα πολεμικά μαζί και τα εμπορικά.

Ζητάει απ’ τον Μιαούλη να φύγει ήσυχα για την πατρίδα του, την Ύδρα, χωρίς να πάθει τίποτα, αλλά ο γενναίος Υδραίος γίνεται θηρίο έτσι που είναι εγκλωβισμένος απ’ τον εμπορικό στόλο και πυρπολεί τη μεγάλη φρεγάτα "Ελλάς". Σημαδιακό το όνομα του πλοίου. Η πυρπόληση του "Ελλάς" απ’ τον Έλληνα συμβαίνει την 1η Αυγούστου 1831, ημέρα κατά την οποία καταλαβαίνει κάθε νοήμων της εποχής, πως είναι αδύνατο να υπάρξει ελληνικό κράτος.

Το πείραμα Καποδίστρια απέτυχε γιατί οι Έλληνες δε θέλουν να έχουν κράτος. Ούτε σήμερα θέλουν να έχουν κράτος. Η σημερινή Ελλάδα είναι γεμάτη Υδραίους και Μιαούληδες. Το πυρ απ’ τη φρεγάτα "Ελλάς" μεταδίδεται και στην κορβέτα "Ύδρα". Δεύτερος συμβολισμός: ο Μιαούλης δεν έκαψε μόνο την Ελλάδα αλλά και την πατρίδα του, την Ύδρα.

Κι ενώ οι φλόγες καταυγάζουν τον άσχετο προς όλη αυτή τη βαρβαρότητα ελληνικό ουρανό, ο Μιαούλης τρυπώνει μέσα απ’ τις φλόγες και τελικά βρίσκεται ασφαλής στο πειρατικό του καταφύγιο, την Ύδρα.

Προσοχή όμως. Φεύγει μόνο όταν διαπιστώνει πως δεν μπορεί να κάψει όλα τα πλοία, όπως ήταν η πρόθεσή του, γιατί στο μεταξύ ο Κανάρης, που ήταν αιχμάλωτός του, όπως είπαμε, ελευθερώνεται, ανακαταλαμβάνει όσα πλοία δεν είχε κάψει ο Μιαούλης και τα σώζει απ’ τον επιδρομέα Υδραίο. Των εχθρών τα φουσάτα περάσαν…

Το περιστατικό δε θα το βρείτε στα σχολικά εγχειρίδια ιστορίας, για ευνόητους λογοκριτικούς λόγους.

Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου

Σάββατο, 30 Σεπτεμβρίου 2017

περί ΚΚΕ...


Το ΚΚΕ, που κάθεται μια ζωή στη γωνία και πετάει πέτρες. Που δηλώνει ξεκάθαρα πως δεν θέλει να αναλάβει την εξουσία υπό τις παρούσες συνθήκες αλλά μεταθέτει πάντα τις προσδοκίες του σε ένα απροσδιόριστο μέλλον. Όταν θα "αποκτήσει ο λαός συλλογική συνείδηση και πάρει την εξουσία στα χέρια του". Το ΚΚΕ θεωρεί πως είναι ο εντολοδόχος φορέας αυτής της συλλογικής συνείδησης και έχει επιφορτιστεί με την αποστολή να διαφωτίσει και να μεταμορφώσει τον κόσμο -θεωρίες, δηλαδή, απόλυτες, που άνθισαν σε προηγούμενους αιώνες. Έτσι όμως δεν μπορεί να προχωρήσει τίποτα. Όταν, δηλαδή, καθηλώνεσαι σε ένα συγκεκριμένο αναπτυξιακό στάδιο της ζωής.

Στην ουσία πρόκειται για άκρως φοβική συμπεριφορά ανθρώπων που δεν τολμούν να ζήσουν. Να βάλουν το χέρι στη φωτιά. Η απάντησή τους είναι τότε το "τι προσέφερε το ΚΚΕ στην ιστορική του διαδρομή". Δηλαδή τι έκανε στην αντίσταση, στον εμφύλιο, και λοιπά, και λοιπά, και λοιπά. Μα, κανείς δεν τα αρνήθηκε όλα αυτά. Κανείς δεν μείωσε την αξία τους εκείνες τις περιόδους. Αλλά είναι αδύνατον να λειτουργούν όλα εκείνα ως διαχρονικό άλλοθι μιας επαναστατικότητας και επαναστατικής στάσης που δεν την είδαμε ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες. Όλα πια γίνονται από την "ασφαλή" πλευρά της αντιπολίτευσης. Από εκεί, δηλαδή, από όπου είναι πιο εύκολο και ασφαλές να πετάς πέτρες. Μεγάλη πληγή το μεταπολιτευτικό ΚΚΕ.

Εξάλλου, τους βλέπεις. Είναι οι πιο συντηρητικοί άνθρωποι. Βαθιά συντηρητικοί -όχι όπως οι δεξιοί και εθνικόφρονες, που είναι επιφανειακά συντηρητικοί, στην πέτσα τους. Οι "άνθρωποι του κόμματος" φέρουν ένα βαθύ φόβο για τη μεταφυσική διάσταση των όλων, που τους κρατά αγκιστρωμένους στην ύλη -θυμίζουν αρκετά τους χριστιανούς. Ο διαλεκτικός υλισμός έχει ξεπεραστεί πολλά χρόνια τώρα από τη Σχετικότητα και την Κβαντομηχανική κι εκείνοι παραμένουν αλύγιστοι και άκαμπτοι στις μικρές-μεγάλες συνήθειές τους -και κυρίως δογματικοί. Άνθρωποι φοβισμένοι, με μια θεώρηση της ζωής αμετάβλητη στο χρόνο -εγγύηση για να μην μπορούν να παρακολουθούν την εξέλιξη της ζωής. Αυτό το κομμάτι του κόσμου εξακολουθεί να υφίσταται στον τόπο μας-όπως και παντού, σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής, με άλλο όνομα κάθε φορά. Ο φόβος είναι μια πολύ ανθρώπινη πλευρά της ύπαρξης και δεν μπορούμε να την μεμφόμεθα. Αυτοί οι άνθρωποι χρειάζονται συμπαράσταση και στήριξη για να μην νιώθουν μοναξιά.

Από την άλλη, επειδή αυτός ο τόπος δεν έχει καλή μνήμη, ξεχνάει τις "πατριωτικές" δραστηριότητες του ΚΚΕ, όπως π.χ. να γίνει η χώρα με το ζόρι "σοσιαλιστική" μετά τον δεύτερο πόλεμο, παραχωρώντας την Μακεδονία στην Βουλγαρία, και να βρεθεί κάτω από την μεγάλη και "αποκλειστική" ομπρέλα της τότε ΕΣΣΔ -ο "πατέρας" που πάντα λείπει από ένα μη ανεπτυγμένο εξελικτικό στάδιο ζωής. Μόνο που ο Στάλιν είχε απαγορεύσει ρητά στα στρατεύματά του να διαβούν τα σύνορα με την Βουλγαρία ενώ οι τοπικοί οπαδοί τού ΚΚΕ τους έγνεφαν μάταια από την αντίπερα όχθη να περάσουν μέσα και να κατηφορίσουν στη χώρα. Να, αυτά δεν μπόρεσαν και δεν μπορούν να δεχθούν αυτοί οι άνθρωποι. Ότι εκείνη την εποχή η χώρα είχε παραχωρηθεί -από τον ίδιο τους μάλιστα τον "φυσικό" ηγέτη Ι. Στάλιν- στη Δύση. Κάτι που επαναλαμβάνεται από καταβολής κόσμου σε όλη την ιστορία της υλιστικής ανθρωπότητας για τον κάθε τόπο, όταν μάλιστα αυτός ο τόπος είναι σημαντικός στρατηγικά, γεωπολιτικά και οικονομικά. Αυτό δεν εννοούν να το καταλάβουν. Αυτός ακριβώς είναι ο εσωτερικός τους διχασμός. Υποστηρίζουν τον διαλεκτικό υλισμό και δεν αποδέχονται τους νόμους και τους κανόνες της ύλης -ο ισχυρός ελέγχει, εξουσιάζει και καταπίνει τους αδύνατους. Αυτό τους κάνει ανάπηρους. Νομίζουν -όπως ακριβώς οι χριστιανοί- ότι κάπου υπάρχει υπαρκτός -αλλά υλιστικός- "παράδεισος". Σχιζοφρένεια.

Για την ιστορία: https://kanali.wordpress.com/2010/12/27/knat1980/

Ας είναι. Όσοι ήταν, τόσοι παραμένουν. Για να τρέφουν τις ουτοπικές και ανεδαφικές φαντασιώσεις των ανθρώπων. Επειδή χρειάζονται κι αυτές -για την εκτόνωση του ανθρώπου, για τη διαφυγή του. Μόνο που η ζωή δεν βελτιώνεται ούτε γράφεται στη θεωρία αλλά στην πράξη. Αν δεν βάλεις τα χέρια σου στη λάσπη, στη φωτιά, έτσι ώστε να αποκτήσεις ρεαλιστική επίγνωση της πραγματικότητας, είναι σαν να μην μπορείς να μεγαλώσεις, να ενηλικιωθείς.


Πέμπτη, 24 Αυγούστου 2017

Ο Ήλιος της Ελλάδας


Όχι μόνο κάτι, αλλά πολλά ήξερε ο Ποιητής όταν αφιέρωνε ολόκληρη τη ζωή του σ' αυτόν τον Ήλιο. Στον Ήλιο "μας".

Εκείνο το ταξίδι στο Παρίσι, στις αρχές του χειμώνα, ήλθε σαν ανάποδο χαστούκι στη βαθιά εσωτερική τραγωδία τής φυλής, στον απύθμενο εσωτερικό διχασμό που βιώνει ο Έλληνας. Από τη μιά μεριά στη μεγαλομανία του και από την άλλη στον ελάχιστο γεωγραφικό χώρο που του αντιστοιχεί στην ιστορία. Αυτόν τον διχασμό στον οποίο αναφέρεται τόσο εκφραστικά και ακριβέστατα ο Μάνος Χατζιδάκις (https://www.youtube.com/watch?v=deLF6yc5eR0).

Εκεί είδα έναν ήλιο άγριο κι απάνθρωπο. Έναν ήλιο που λες και δεν αγαπάει τους ανθρώπους και τα πλάσματα. Έναν ήλιο που δεν ξέρει να χαϊδεύει, που δεν ξέρει ν' αγαπά. Έναν ήλιο που σε τρυπάει σαν καρφί και σε πονάει όπου κι αν πέσει πάνω σου. Σού χαράζει το δέρμα και την ψυχή. Σού στεγνώνει κάθε ικμάδα ζωής. Δεν σού χαρίζεται.

Όχι, δεν ήταν η πρώτη φορά που συναντούσα άλλους ήλιους. Τόσο στο Βορρά όσο και στο Νότο. Τόσο στα κρύα δάση όσο και στις αμμώδεις ερήμους του κόσμου. Και ούτε ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα την απουσία τού Ήλιου από τον ήλιο. Ήταν όμως η Πρώτη Φορά που ένιωσα τον ήλιο του τόπου μου.

Αλλά είναι μοιραίο. Όταν περπατάς στην ακμή της κορυφής του κόσμου και του Κόσμου, η ισορροπία είναι ασταθής. Μπορείς πολύ εύκολα να γέρνεις είτε από τη μια είτε από την άλλη πλευρά. Να ζαλίζεσαι, να χάνεσαι και να μπερδεύεσαι επειδή κατακλύζεσαι από τις ομορφιές και τις ασχήμιες, από τις κωμωδίες και τις τραγωδίες ένθεν κακείθεν της κορυφογραμμής. Αυτό συμβαίνει με αυτόν τον τόπο. Αυτή είναι η μοίρα του. Ευαίσθητη -γι' αυτό και τόσο ευάλωτη. Ευτυχώς υπάρχει αυτός ο Ήλιος, που λειτουργεί πάντα ως δίχτυ ασφαλείας και, στη δύσκολη στιγμή τής Πτώσης, αναπηδάμε πάνω του με παιδική χαρά, αισιοδοξία αλλά και "αφέλεια".


Ένα εκτυφλωτικό φως που "είδε" κάποτε ο Claude Monet
στο βρετανικό κοινοβούλιο. Πρέπει όμως να το δεις από κοντά
για να σε τυφλώσει. Musée d'Orsay, Παρίσι.
 

Τετάρτη, 23 Αυγούστου 2017

Η χώρα των ρουφιάνων

Μετά τον πόλεμο, στην Ελλάδα οι δωσίλογοι και οι ρουφιάνοι, οι συνεργάτες των Γερμανών, σε κάθε επίπεδο, είτε έμμεσα είτε άμεσα, δεν δικάστηκαν. Δεν πλήρωσαν για τα εγκλήματά τους απέναντι στον απλό, πολύ κόσμο. Συνέχισαν να υπάρχουν και μάλιστα να κυβερνάνε αυτόν τον τόπο, έχοντας δημιουργήσει δίκτυα και κυκλώματα ήδη από την εποχή της δικτατορίας του Μεταξά. Στη Γαλλία και αλλού δικάστηκαν και φυλακίστηκαν. Κάποιες φορές εκτελέστηκαν κιόλας. Εδώ δεν έγινε τίποτα. Δεν τους άγγιξε κανένας. Ίσα-ίσα που ανέλαβαν καίρια πόστα.

Εδώ ο πατέρας Ράλλης έγινε πρωθυπουργός της Κατοχής και, μετά από σαράντα χρόνια, έγινε πρωθυπουργός και ο γιος του, που στο μεταξύ είχε διατελέσει δια βίου υπουργός. Αντίστοιχα παραδείγματα είναι οι οικογένειες Έβερτ, Παπανδρέου, Μητσοτάκη, Λυκουρέζου και άλλες -όχι μόνο πολιτικών, με την στενή έννοια της λέξης-, που παρέδωσαν από γενιά σε γενιά την κληρονομιά του σκοτεινού και ύποπτου παρελθόντος τους.

Όλοι αυτοί είναι υπεύθυνοι για το χάλι του τόπου, για την απόλυτη έλλειψη οργάνωσης, δικαιοσύνης και αξιοκρατίας, για την ανυπαρξία πολιτισμού που θα εξύψωνε το πνεύμα και το ήθος των ανθρώπων. Όλοι αυτοί επέλεξαν να διαιωνίσουν έναν έξωθεν επιβαλλόμενο εμφύλιο πόλεμο προκειμένου να εφαρμόσουν το τόσο πετυχημένο δόγμα "διαίρει και βασίλευε" και να γεύονται τους κόπους του απλού λαού. Όλοι αυτοί είναι αποβράσματα του ανθρώπινου είδους που επιπλέουν στο βόρβορο, που αποτελείται από τους ίδιους, και επιβάλλουν τις γραμμές τους. Όλοι αυτοί είναι υπεύθυνοι -μαζί με τα ταπεινότερα ένστικτα που ξυπνάνε και συντηρούν μέσα σε κάθε άνθρωπο, που νομίζει πως μπορεί εύκολα να γίνει σαν κι αυτούς αρκεί να γίνει ο χειροκροτητής τους. Και έτσι να γευτεί λίγη από την αίγλη τους.

Έτσι ήταν όμως πάντα τα πράγματα. Αυτή είναι η ιστορία του ανθρώπινου είδους. Να κολυμπάει στα περιττώματα της σκοτεινής πλευράς του και να τρέφεται από αυτά. Κάποιες φορές μασάει κανένα κουκούτσι -που δεν έχει καταφέρει να το αλέσει στην κρεατομηχανή του- και σπάει μερικά δόντια. Αλλά το φτύνει και συνεχίζει.

Κυριακή, 13 Αυγούστου 2017

Κουβεντούλα Ι

Οι άνθρωποι συνηθίζουν να λένε πως η αγάπη του γονέα προς το παιδί είναι η πλέον άδολη και αγνή, αυτή που δεν περιμένει τίποτα, που δεν έχει προσδοκίες. Κι όμως, μάλλον δεν είναι έτσι. Η εξήγηση θα πρέπει να αναζητηθεί πίσω στο χρόνο, τότε που οι μελλοντικοί γονείς αποφασίζουν -ή επιλέγουν, ή τους προκύπτει- να τεκνοποιήσουν. Ο λόγος, ή οι λόγοι που τους οδηγούν σε αυτήν την επιλογή είναι τα τεκμήρια που καταδεικνύουν το μη άδολο αυτής της αγάπης.

Έχω χιλιοακούσει το επιχείρημα περί "συνέχισης του εαυτού", έχω ακούσει το επιχείρημα περί "ενός καλύτερου αύριο" και "πραγματοποίησης των ονείρων που ο γονέας δεν προλαβαίνει να πραγματώσει", γνωρίζω τα θρησκευτικά αξιώματα (και όχι θεωρίες, αφού αυτές αποδεικνύονται ενώ τα αξιώματα όχι -τόσο απλά, ο πατέρας Φιλόθεος Φάρος κάτι λέει περί αυτού) περί "προορισμού του ανθρώπου" και "θείας επιταγής", έχω συναντήσει την δαρβινική, εξελικτική θεώρηση του κόσμου και της επιδίωξης για την εξέλιξή του. Έχω ακούσει κι έχω διαβάσει πολλά. Γνωρίζω επίσης τη βαθιά, απάνθρωπη, φασιστική και γλοιώδη επιχειρηματολογία περί "κληροδότησης της περιουσίας" και τόσα γελοία στα οποία πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι -"άνθρωποι"; Τέλος πάντων, ας τους πούμε ανθρώπους για χάρη συντομίας και ευκολίας. Εξάλλου, είναι τόσο σχετικά πια τα νοήματα και το περιεχόμενο των λέξεων...

Η αγάπη λοιπόν του γονέα προς το παιδί είναι μια μεγάλη προβολή υπαρξιακού ναρκισσισμού. Μια προβολή ενός αξεδιάλυτου συνονθυλεύματος από πολλά Υπερεγώ, φοβίες, προβολές και χίλιες δυο εξωτερικά επιβαλλόμενες γραμμές ζωής. Είναι μια αγάπη που διαμορφώνει "φασόν" ανθρώπους -αφού δεν έχω δει γονέα που δεν προβάλλει τις αρχές του, τις αξίες του, τον τρόπο ζωής του και την κοσμοθεωρία του πάνω στο παιδί του μέσω της διαπαιδαγώγησής του. Το κόβουν και το ράβουν στα μέτρα τους. Βέβαια, πάντα συναντώντας τις μικρότερες ή μεγαλύτερες αντιρρήσεις ή διαφορετικότητες του παιδιού, που, ανάλογα με την ορμή του δικού του κυττάρου -όσου κομματιού μπορεί να διεκδικήσει μέσα στη απεραντοσύνη των κληρονομικά μεταφερόμενων χαρακτηριστικών-, προσπαθεί να προβάλει τον εαυτό του.

Έχω ακούσει κι άλλα. Κι έχω διαβάσει. Και τα έζησα από πρώτο χέρι στο δωμάτιο του ψυχαναλυτή για αρκετά χρόνια. Και τα επεξεργάστηκα πολύ και βαθιά. Και όλα αυτά δεν προκύπτουν ούτε από δύσκολες ούτε από οδυνηρές εμπειρίες. Αυτές ίσως υπήρξαν η καλή αφορμή για την ευκολότερη προσέγγιση της αλήθειας. Της αλήθειας ότι ο άνθρωπος φοβάται την μοναξιά και τον θάνατο. Και μ' αυτόν τον τρόπο νομίζει ότι τα απωθεί, ότι τα ξεγελάει. Το ξέρει ότι δεν είναι έτσι. Όπως, φυσικά, διαπιστώνει την κατά κράτος ήττα του όταν έρχεται η μοναξιά ή όταν πλησιάζει το τέλος. Τότε που ούτε παιδιά ούτε σκυλιά είναι ικανά να τον ηρεμήσουν αν ο ίδιος δεν έχει επεξεργαστεί τη στιγμή εκείνη από πριν -όσο κάτι τέτοιο είναι δυνατό. Δεν συνάντησα άνθρωπο στη ζωή μου που να μην έχει στο σακούλι του δύσκολες και οδυνηρές εμπειρίες να ανασύρει. Απλώς, χρειάζεται πάρα πολύ κουράγιο, θάρρος, ψυχική δύναμη, ευαισθησία, ευρηματικότητα, ευφυΐα και πολύ χιούμορ για να μπορέσει κανείς να τις δει κατάματα. Και να τις αποκωδικοποιήσει. Η πλειονότητα των ανθρώπων πάρα πολύ δύσκολα μπορεί να τα συνδυάσει όλα αυτά. Εγώ είχα την τύχη και τα είχα. Όλα. Και σε πολύ αυξημένο βαθμό. Τώρα πια το ξέρω, είμαι σίγουρος. Και μπορώ να το εκφράζω άφοβα και χωρίς κανενός είδους συστολή. Ξέρω ποιος είμαι.
  

Τετάρτη, 12 Ιουλίου 2017

Στην έρημο

Μα, πόσο σκοτάδι κρύβει αυτή η ζωή. Και πόσο πόνο και πόσο φόβο που οδηγούν σ' αυτά τα σκοτάδια. Φιλόζωοι που τρέχουν ξοπίσω από σκυλιά και γατιά, με αφιερωματική διάθεση, για τους δικούς τους λόγους, Χριστιανοί που εξακολουθούν να διακηρύττουν τα ίδια και τα ίδια και να επιμένουν και να επιχαίρουν ότι...αυτοαποδεικνύονται στο πέρασμα των χρόνων και των αιώνων (γιατί τόση ανάγκη επιβεβαίωσης εκ του ασφαλούς; προφανώς για τους δικούς τους, βαθιά πικρούς κι ανθρώπινους, ανομολόγητους λόγους), ακραίοι Αριστεροί που εξακολουθούν να πιστεύουν στη μεγάλη ανατροπή και στη μεγάλη αντίσταση και ρήξη και στο "σφάξε με, αγά μου, ν' αγιάσω", ακραίοι Δεξιοί -σκέτοι φονιάδες που ο φόβος και ο πόνος έχουν εξωθήσει στα ζωώδη όρια της ανθρώπινης ύπαρξης, ποδοσφαιρόφιλοι που αποχαυνώνονται και ταυτίζονται μπροστά σε ανελέητους και γελοίους παιδικούς ανταγωνισμούς, και πόσοι άλλοι... Όλοι κάτω από μια σημαία.

Ανθρώπινος πόνος, βαθύς κι αγιάτρευτος. Άνθρωποι διαμορφωμένοι σε ενήλικες προσωπικότητες μετά από πολυκύμαντες παιδικές και εφηβικές ηλικίες που τους άφησαν σημάδια σκληρά χαραγμένα μέσα και έξω τους. Και τους διαμόρφωσαν τη λογική, τη σκέψη, την αίσθηση, την αισθητική, το μέτρο και το άμετρο, τις βαθύτερες ουσίες της ύπαρξής τους. Και αυτό που απομένει είναι μια ζωή γεμάτη απώθηση των πραγματικών διαστάσεων και συνθηκών που επικρατούν. Διότι φοβάμαι πως εκεί ζει η πλειονότητα του κόσμου σ' αυτή τη χώρα. Στις απωθήσεις της.

Πόση μοναξιά. Πόσο άδειος τόπος. Ζω στην έρημο.

Πέμπτη, 15 Ιουνίου 2017

23 χρόνια μετά

Πότε κιόλας; Κάθε χρόνο τέτοια μέρα το ίδιο θα αναρωτιέμαι. Κάθε χρόνο προστίθεται και μια μονάδα στο μέτρημα. Μέχρι να σταματήσει κι αυτό και πλέον να γίνουν όλα ιστορία.

Εσύ πάντως έγινες ήδη ιστορία μέσα μου. Δεν είσαι πια ούτε καν ανάμνηση. Τα πρώτα χρόνια ναι. Ήσουν νωπός και πρόσφατος ακόμη. Είχα έντονη τη μορφή και τη φωνή σου μέσα μου. Τις κινήσεις σου όταν διηύθυνες, την ένταση της φωνής όταν εκνευριζόσουν, το πονηρό χαμόγελο όταν ήσουν ευχαριστημένος. Αλλά σιγά-σιγά άρχισες να ξεθωριάζεις. Και να γίνεσαι ένα λήμμα. Ιδιαίτερα τώρα, αυτά τα χρόνια, που όλα άλλαξαν και η ανθρωπότητα πέρασε σε άλλη φάση της ιστορίας της, που δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με όσα γνώριζες τότε -και όσα γνωρίσαμε κι εμείς και με τα οποία ανατραφήκαμε και μεγαλώσαμε.

Τώρα πια τίποτα δεν θυμίζει εκείνες τις εποχές, εκείνους τους δρόμους και τις πλατείες, εκείνους τους ανθρώπους με τα όνειρα και τις ελπίδες. Τώρα πια έχουμε ισοπεδωθεί και τίποτα δεν μας φαίνεται παράξενο ή αλλόκοτο.

Είχες ζήσει κι εσύ τη δική σου σκοτεινή περίοδο, τότε, στον πόλεμο. Έχουμε το κείμενο του Κώστα Ταχτσή στον Σκληρό Απρίλη του '45 να μας περιγράφει τόσο γλαφυρά -αλλά και τόσο έντονα και παραστατικά- όλη εκείνη την εποχή μετά τον θάνατο. Τον θάνατο που περπατούσε στους δρόμους ελεύθερος και αχαλίνωτος.

Και σήμερα κάπως έτσι είναι. Όσο κι αν εσύ, τότε, τα έλεγες και φώναζες πως το κακό ερχόταν και ήμασταν εντελώς απροετοίμαστοι και στον εντελώς αντίθετο δρόμο. Ούτε εσύ κατάφερες τίποτα τελικά. Τι να πούμε εμείς; Τώρα είναι πολλά τα χρόνια, πάρα πολλά. Πάμε για τα δέκα σιγά-σιγά. Και θα 'ρθουν κι άλλα πολλά. Και κανείς δεν ξέρει αν ποτέ ζήσουν σε αυτή τη γη άνθρωποι που θα ανασαίνουν καλύτερα. Δεν λέω "ελεύθερα" αφού, ειδικά εσύ, καταλαβαίνεις πολύ καλά τι πάει να πει ελευθερία.

Ξέρεις, όμως, κάτι; Δεν με ενδιαφέρει καθόλου πού πάει όλο αυτό και αν πάει κάπου. Σχεδόν δεν με ενοχλεί καν η συνθήκη που βιώνουμε. Δεν με απασχολεί καθόλου αυτή η διάσταση τής ελευθερίας. Ελεύθερος μπορείς να είσαι και μέσα στο κελί σου. Και δε νομίζω πως είναι απονέκρωση ή απάθεια ή αποτέλεσμα δολοφονικών πράξεων του "συστήματος". Όχι πια. Είναι μια συνολικότερη θεώρηση αυτού που ονομάζουμε "ζωή". Όπως, πολύ σοφά και εύστοχα, είχες πει ότι πρόκειται για το ποιος υπήρξα, πώς έζησα και σε τι συνίσταται η "απουσία" μου. Διαδρομές, δηλαδή, που τις κάνει κάθε άνθρωπος συνειδητά ή ασυνείδητα. Ο κάθε άνθρωπος. Και, ανάλογα με την προοπτική ή το πρίσμα του, αποφασίζει για τις απαντήσεις που θα δώσει. Ανάλογα και με τις ψυχικές αντοχές του και με τόσα άλλα πράγματα που δεν καλύπτονται σε καμιά περίπτωση από κανένα ψυχογράφημα, από καμιά ψυχανάλυση, από καμιά κοσμοθεωρία. Έχω καταλάβει βαθιά και απόλυτα πως αυτό που λέμε κόσμος και ζωή κάνει κύκλους. Και ξαναπερνά από τα ίδια σημεία, με άλλα ονόματα, σε άλλες εποχές. Έτσι συνέβαινε πάντα, έτσι συμβαίνει και τώρα.